वृंदावन TV
ध्यानयोग
6.26श्रीकृष्ण

यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम्। ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत्।।6.26।।

yato yato niśhcharati manaśh chañchalam asthiram tatas tato niyamyaitad ātmanyeva vaśhaṁ nayet

।।6.26।। यह अस्थिर और चञ्चल मन जहाँ-जहाँ विचरण करता है, वहाँ-वहाँसे हटाकर इसको एक परमात्मामें ही  लगाये।

मन

शब्दार्थ

yataḥ yataḥ

whenever and wherever

niśhcharati

wanders

manaḥ

the mind

chañchalam

restless

asthiram

unsteady

tataḥ tataḥ

from there

niyamya

having restrained

etat

this

ātmani

on God

eva

certainly

vaśham

control

nayet

should bring

अनुवाद

From whatever cause the restless and unsteady mind wanders away, let him restrain it from that and bring it under the control of the Self alone.

— Swami Sivananda · meaning

When the volatile and wavering mind wanders, let him restrain it and bring it back to its allegiance to the Self.

— Shri Purohit Swami · simple

।।6.26।। यह अस्थिर और चञ्चल मन जहाँ-जहाँ विचरण करता है, वहाँ-वहाँसे हटाकर इसको एक परमात्मामें ही  लगाये।

— Swami Ramsukhdas · meaning

।।6.26।। यह चंचल और अस्थिर मन जिन कारणों से (विषयों में) विचरण करता है, उनसे संयमित करके उसे आत्मा के ही वश में लावे अर्थात् आत्मा में स्थिर करे।।

— Swami Tejomayananda · simple

भाष्य

Acharya आदि शंकराचार्य · advaita

।।6.26।। यतो यतः यस्माद्यस्मात् निमित्तात् शब्दादेः निश्चरति निर्गच्छति स्वभावदोषात् मनः चञ्चलम् अत्यर्थं चलम् अत एव अस्थिरम् ततस्ततः तस्मात्तस्मात् शब्दादेः निमित्तात् नियम्य तत्तन्निमित्तं याथात्म्यनिरूपणेन आभासीकृत्य वैराग्यभावनया च एतत् मनः आत्मन्येव वशं नयेत् आत्मवश्यतामापादयेत्। एवं योगाभ्यासबलात् योगिनः आत्मन्येव प्रशाम्यति मनः।।

मुख्य शब्द

mind